Depresja maskowana – czym jest i jak się objawia?

Depresja maskowana – czym jest i jak się objawia?

Depresja to jedna z najczęstszych przypadłości na świecie. Szacuje się, że na depresję cierpi ponad 250 milionów ludzi. Zgodnie ze statystykami, dotyka częściej kobiety niż mężczyzn, a także choruje na nią coraz więcej dzieci i nastolatków. Depresja maskowana jest szczególnie podstępna – może zjadać człowieka od środka, a jej objawy są na tyle ambiwalentne, że przypisuje się je zupełnie innym schorzeniom.

Co to jest depresja maskowana?

Depresja należy do zaburzeń nastrojów. Cechuje się permanentnym odczuwaniem negatywnych emocji, zaburzeniami snu lub apetytu, a także znacznym obniżeniem się poziomu energii. Jeśli taki stan utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie, dochodzi wówczas do tzw. epizodu depresyjnego. Zupełnie inaczej jest w przypadku depresji maskowanej, znanej również pod takimi określeniami jak depresja wysokofunkcjonująca, utajona, somatyczna, uśmiechnięta albo po prostu subdepresja. Jak sama nazwa wskazuje, ten rodzaj przypadłości charakteryzuje się ukrytymi i przytłumionymi objawami. Niekiedy stanowi preludium lub zakończenie epizodu klasycznej depresji.

Objawy fizyczne depresji ukrytej za uśmiechem

Przy depresji maskowanej często występują objawy somatyczne, czyli na przykład ból lub dyskomfort mający podłoże psychologiczne. Typowe objawy fizyczne to:

• bóle głowy,
• problemy ze snem,
• odczuwanie silnego lęku,
• brak apetytu.

Przypadłości występujące przy depresji tradycyjnej, takie jak znaczne obniżenie nastroju, niemożność odczuwania radości z rzeczy, które dotychczas sprawiały przyjemność, a także obniżenie poziomu energii są znacznie mniej nasilone, a czasami praktycznie nieobecne.

W depresji maskowanej wyróżnia się tzw. maski, a więc zespoły objawów o podobnym charakterze, które wskazują tak naprawdę na zupełnie inną chorobę. Noszą one również nazwę „ekwiwalentów depresji”. Są to maski o charakterze bólowym, behawioralnym, psychosomatycznym oraz związanym z niewłaściwym rytmem dobowym. Perfekcyjnie ukryta depresja charakteryzuje się także odczuwaniem stałego lęku, który przybiera postać rozmaitych objawów somatycznych: bólów brzucha, biegunek, zaparć czy problemów z układem krwionośnym. Innym ujściem dla negatywnych emocji mogą okazać się obsesje i kompulsje. Te pierwsze polegają na doświadczeniu uporczywych myśli, z kolei na zachowania kompulsywne składają się natrętne czynności, z którymi chory nie może sobie poradzić. Poza tym subdepresja może objawiać się poprzez takie przypadłości jak zaburzenia erekcji lub miesiączkowania, problemy z widzeniem, trudności w koncentracji i zapamiętywaniu, przyjmowanie nadmiernej ilości używek oraz wykazywanie ryzykownych zachowań.

Przyczyny depresji maskowanej

Istnieje wiele różnych powodów, dla których może dojść do pojawienia się depresji. Nie zostały one dokładnie określone. Specjaliści zgadzają się jednak co do tego, że depresja utajona może być spowodowana pewnymi predyspozycjami osobowości. Szczególnie często dotyka perfekcjonistów, a także osoby, które mają problem z wyrażaniem swoich emocji. Często umniejszają one na znaczeniu przeżytym traumom, mówiąc, że nie chcą się nad sobą rozczulać. Poza tym subdepresja częściej występuje u pacjentów mających zaburzenia lękowe, hormonalne lub nerwowe. Choroba może zostać wywołana przez czynniki zewnętrzne, w tym szczególną sytuację życiową, taką jak problemy w życiu prywatnym lub zawodowym.

Depresja maskowana u dzieci i u nastolatków często wiąże się z odrzuceniem przez rówieśników, borykaniem się z problemami z nauką lub trudną sytuacją w rodzinie (rozwód rodziców, śmierć bliskiej osoby). Dziecko cierpi wówczas na znaczne obniżenie poczucia własnej wartości, nie czuje się bezpiecznie, ma coraz mniej energii i chęci do wykonywania czynności, które wcześniej sprawiały mu frajdę. Poza tym cierpi na wspomniane wcześniej objawy fizyczne „depresji bez depresji”. Często także izoluje się od grona rodziny i rówieśników.

Leczenie depresji somatycznej

Subdepresja, podobnie jak każda inna choroba psychiczna, powinna być leczona pod nadzorem specjalisty, jakim jest psycholog lub psychiatra. Leczenie depresji odbywa się zazwyczaj dwubiegunowo, a więc za pomocą środków farmakologicznych oraz psychoterapii. Leki przeciwdepresyjne mają zwiększyć stężenie noradrenaliny i serotoniny w mózgu. Dzięki temu pacjent czuje się szczęśliwszy, a jego doznania bólowe zostają skutecznie zmniejszone. Specjalista sugeruje zwykle psychoterapię indywidualną lub terapię dla par, jeśli przyczyną pojawienia się depresji utajonej są problemy w związku. Poza tym poleca się prowadzenie właściwego trybu życia, w tym ćwiczeń na świeżym powietrzu oraz zdrowej diety. Kompleksowe wyleczenie depresji już po pierwszym epizodzie jest rzadkim zjawiskiem, jako że jest to choroba z tendencją do nawrotów. Warto jednak dodać, że stosując się do zaleceń lekarskich, zwłaszcza w zakresie przyjmowania odpowiednich leków, pacjent może normalnie funkcjonować. Ponadto istotna jest również współpraca z lekarzem oraz wsparcie ze strony bliskich osób.