Czym jest mgła pocovidowa?

Czym jest mgła pocovidowa?

Mgła pocovidowa lub mgła mózgowa (brain fog) to termin potoczny, służący diagnozie szeregu objawów neurologicznych, które mogą pojawić się po przejściu zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Należy podkreślić, iż mgła mózgowa nie jest osobną jednostką chorobową, nie jest także specyficzna dla przejścia zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Ten zespół objawów neurologicznych może także towarzyszyć innym chorobom: zarówno somatycznym (borelioza, celiaklia, choroby tarczycy, cukrzyca), jak i problemom natury psychicznej (nerwica, depresja, zaburzenia psychotyczne).

W przypadku przejścia zakażenia wirusem COVID-19 mgła mózgowa będzie dotyczyć zaburzeń pamięci, koncentracji, fluencji słownej (zapominanie poszczególnych słów, poczucie braku zasobu słów), które utrzymują się dłużej niż 3 do 4 tygodni po przejściu zakażenia. Często zaburzeniom poznawczym może towarzyszyć poczucie uogólnionego (nie tylko psychicznego) zmęczenia.

Objawy mgły mózgowej po COVID-19

Obniżenie koncentracji (trudność w skupieniu uwagi na jednej czynności, poczucie natłoku myśli, poczucie zagubienia);

• Przewlekłe zmęczenie (także częste poczucie znużenia);
• Bóle głowy i migrena;
• Problemy z pamięcią krótkotrwałą (trudności w utrzymaniu w pamięci nowych informacji, np. listy zakupów, planów na kolejne dni, problemy z przyswajaniem nowych informacji i umiejętności, np. trudności w nauce);
• Zniechęcenie i brak motywacji (poczucie braku chęci, spadek zaangażowania, poczucie bezsensu).

Przyczyny wystąpienia mgły mózgowej

Naukowcy nadal gromadzą dane dotyczące przyczyn powstawania mgły mózgowej. Najbardziej prawdopodobną hipotezą jest wpływ cytokin, a dokładnie burza cytokinowa spowodowana upośledzeniem układu odpornościowego w przebiegu zakażenia wirusem SARS-COV-2 i jego mutacji.

Kto jest narażony na wystąpienie mgły pocovidowej?

Tak jak w przypadku innych objawów ciężkiego przebiegu choroby wywołanej wirusem SARS-COV-2 najbardziej narażone są osoby o obniżonej wydolności organizmu, czyli osoby starsze, schorowane, szczególnie zaś cierpiące na schorzenia o podłożu neurologicznym (choroby neurodegeneracyjne, tj. choroba Alzheimera, demencja starcza; osoby po przebytym udarze mózgu lub po urazie mózgu np. w wyniku wypadku). Należy pamiętać, że prawdopodobieństwo w tym wypadku jest wyższe, nie oznacza jednak, że osoby zdrowe, młode nie doświadczą po przebyciu zakażenia wirusem SARS-COV-2 mgły mózgowej.

Diagnoza i leczenie mgły pocovidowej

Gdy zauważymy u siebie opisane wyżej problemy, nie powinniśmy wpadać w panikę. Symptomy mgły mózgowej nie są objawami poważnych zaburzeń neurologicznych. Dlatego też nie wymagają diagnostyki obrazowej (tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego). Badania te są kosztowne, a ich zwiększona częstotliwość może negatywnie wpływać na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego nie powinniśmy poddawać się im niepotrzebnie lub nadgorliwie.

W celu diagnozy mgły mózgowej udajemy się do psychologa, który zbada funkcjonowanie sfery poznawczej. Możemy wybrać badanie w gabinecie prywatnym lub udać się do lekarza, który wyda skierowanie na takie badanie.

Czego spodziewać się po diagnozie?

Diagnoza różnicowa określi:

• Czy mamy do czynienia z mgłą pocovidową, czy doświadczana przez nas mgła mózgowa ma podłoże emocjonalne. Często mgła mózgowa okazuje się jednym z objawów doświadczanych problemów natury psychicznej. Może być jednym z elementów rozwijającej się u nas nerwicy czy depresji (także depresji reaktywnej, której przyczyną może być trudne zdarzenie życiowe – także zakażenie COVID-19 – lub kumulacja mniej intensywnych, wielu przeciążających wydarzeń w życiu, pomiędzy którymi nie mieliśmy czasu i możliwości na regenerację).
• Jakie jest nasilenie objawów obniżenia sprawności poznawczej, które łącznie dają efekt mgły mózgowej i czy wymagana jest w takim wypadku rehabilitacja psychoneurologiczna.
• Jakie kolejne kroki powinniśmy podjąć w przypadku wystąpienia mgły mózgowej jako komponentu zaburzeń takich jak depresja czy nerwica.

Jak przygotować się do badania?

Na badanie psychologiczne zgłaszamy się przede wszystkim wyspani i wypoczęci oraz nawodnieni. Brak snu lub jego niewystarczająca ilość oraz niskie nawodnienie organizmu wpływa na dodatkowe obniżenie sprawności poznawczej, co może zafałszować wyniki badania.

Pamiętamy o zabraniu ze sobą okularów, jeśli potrzebujemy ich do czytania.

Warto także przygotować wszelkie informacje, które mogą być pomocne w określeniu przyczyn i nasilenia problemu, tj. kiedy przebyliśmy zakażenie COVID-19 i jaki był przebieg choroby (łagodny/ciężki, czy występowała gorączka i jak długo się utrzymywała, czy wystąpiły objawy niewydolności oddechowej). Jeśli byliśmy hospitalizowani, warto wziąć ze sobą wypis ze szpitala wraz z epikryzą i wynikami konsultacji, które miały miejsce podczas pobytu. Potrzebne będą informacje, na co się leczymy lub leczyliśmy w ostatnim czasie i jakie leki zażywamy na stałe. Jeśli mamy jakiekolwiek wyniki badań psychologicznych z ostatnich dwóch lat, weźmy je ze sobą. Psycholog wykorzysta wyniki wykonanych poprzednio badań do określenia puli narzędzi, które zastosuje do zdiagnozowania źródła występowania mgły mózgowej (niektóre narzędzia psychologiczne nie mogą być używane ponownie w zbyt krótkim czasie od poprzedniego badania). Posłuży się także wynikami z poprzedniego badania do określenia stopnia zmian w naszym funkcjonowaniu (porównawcza analiza wyników).

Należy pamiętać, że mgła mózgowa jest stanem przemijającym. Nie oznacza to jednak, że nie pozostawi długotrwałych negatywnych skutków w naszej codziennej egzystencji. Dlatego pierwszym krokiem do zadbania o siebie będzie poddanie się badaniu diagnostycznemu u specjalisty i poszukanie rozwiązań odpowiednich do nasilenia problemu.

Bibliografia:

J. Hellmuth, T.A. Barnett, B.M. Asken, Persistent COVID-19-associated neurocognitive symptoms in non-hospitalized patients, „Journal of NeuroVirology” 2021 t. 27, nr 1, s. 191–195.

TC. Theoharides, C. Cholevas, K. Polyzoidis, A. Politis, Long-COVID syndrome-associated brain fog and chemofog: Luteolin to the rescue, „BioFactors” 2021, t. 47, nr 2, s. 232–241.